SKKN Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non

 Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 Phần I. ĐẶT VẤN ĐỀ
 1. Lý do chọn đề tài
 “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai ”
 Quả đúng như câu nói trên, đã có không ít những công trình nghiên cứu của 
các nhà khoa học trong và ngoài nước đưa ra những phương pháp tốt nhất nhằm 
phát triển toàn diện cho thế hệ mầm non tương lai của đất nước. Lĩnh vực phát 
triển nhận thức là một lĩnh vực quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho trẻ 
mầm non, đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn khi chuẩn bị bước vào lớp 1.
 Trong những năm gần đây, nền kinh tế - xã hội của đất nước ta có sự phát 
triển không ngừng làm cho ngành Giáo dục nói chung và ngành học mầm non nói 
riêng cũng đẩy dần từng bước củng cố và phát triển. Để chuẩn bị cho thế hệ trẻ 
bước vào thời đại của nền văn minh trí tuệ, thời đại của công nghiệp hoá - hiện đại 
hoá đất nước và chuẩn bị cho mục đích chung của Giáo dục mầm non là phát triển 
tất cả các khả năng của trẻ, hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách 
con người. Chính vì vậy, để kích thích tính tích cực của trẻ, tôi nhận thấy cần thông 
qua các hoạt động mà trẻ yêu thích như hoạt động vui chơi trong các góc và chú 
trọng tạo môi trường các góc chơi sao cho hứng thú với các trẻ.
 Việc phát triển nhận thức tích cực cho trẻ là một công việc hết sức quan 
trọng trong giáo dục học mầm non. Nhận thức là nền tảng của trí tuệ và tư duy . 
Nhận thức đóng vai trò quyết định sự phát triển tư duy loogic và trừu tượng của 
trẻ em. Bên cạnh đó nhận thức còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn 
diện bao gồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành 
vi văn hóa... Việc phát triển nhận thức tích cực cho trẻ 5 - 6 tuổi sẽ giúp trẻ dễ 
dàng tiếp thu bài nhanh và cũng làm tiền đề cho trẻ bước vào lớp 1. Căn cứ vào 
nhu cầu và khả năng phát triển của trẻ: Tuổi 5 - 6, đây là lứa tuổi kỳ diệu, trẻ rất 
hiếu động tò mò, muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội. Trong các 
hoạt động của tuổi mẫu giáo, chơi giữ vai trò hoạt động chủ đạo, giữa hoạt động 
vui chơi và hoạt động học tập chưa có ranh giới rõ ràng. Khác với người lớn trẻ 
em thật sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức tiền khoa học trong trường 
mầm non theo phương châm “Chơi mà học, học mà chơi”.
 Trẻ là chủ thể tích cực, giáo viên là người tạo cơ hội, hướng dẫn, gợi mở 
các hoạt động tìm tòi khám phá của trẻ. Trẻ chủ động tham gia các hoạt động đó 
để phát triển khả năng, năng lực của mình. Với lý do đó, người giáo viên mầm non 
không chỉ cho trẻ hoạt động tích cực trong giờ học mà còn phải cho trẻ hoạt động 
tích cực ở giờ chơi và mọi lúc mọi nơi.
 Cho nên qua nghiên cứu, khảo sát trẻ lớp tôi đầu năm tôi nhận thấy việc tạo 
môi trường học tập xung quanh lớp cho trẻ là rất cần thiết, nhằm tạo điều
 { 2/22 I Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
 Do điều kiện về thời gian và khả năng của bản thân còn hạn chế nên tôi chỉ 
nghiên cứu một số biện pháp tạo môi trường hoạt động cho trẻ 5 tuổi tại lớp của 
mình đang giảng dạy.
 Đề tài này được thực hiện trong năm học. Từ tháng 9/2017 đến hết tháng 4/ 
2018, và các năm học tiếp theo.
 { 4/22 I Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non 
nhiều góc mở chưa khai thác được tối đa hoạt động của trẻ để trẻ phát triển nhận 
thức tích cực hoặc chưa được thiết kế đúng theo ý nghĩa của nó khiến trẻ thường 
chơi thụ động ở các góc ít sáng tạo.
 Thực tế hiện nay tôi gặp phải những thuận lợi, khó khăn sau:
2.1 Thuận lợi
 Là lớp khối mẫu giáo Lớn (5 - 6 tuổi), luôn được sự quan tâm của ban giám 
hiệu nhà trường, của Ban phụ huynh lớp.
 Môi trường lớp học: Với không gian rộng rãi, sạch sẽ, các mảng tường 
được gắn bạt trắng rất thuận tiện cho việc trang trí, thay đổi góc mở theo từng chủ 
đề.
 Lớp có 2 giáo viên, đều là giáo viên trẻ trong độ tuổi thanh niên có lòng 
nhiệt huyết với nghề được nhà trường phân công là lớp điểm môi trường học tập. 
Các cô trong lớp luôn đoàn kết, giúp đỡ, học hỏi lẫn nhau trong công việc.
 Đa số học sinh ngoan, thông minh, ham học hỏi, có khả năng lĩnh hội kiến 
thức tương đối đồng đều.
 Quan hệ giao tiếp với phụ huynh chặt chẽ, phụ huynh luôn nhiệt tình ủng 
hộ trường, lớp.
2.2. Khó khăn
 Số học sinh tương đối đông nên số lượng trẻ hoạt động ở các góc chơi nhiều
 Đồ dùng và nguyên vật liệu học tập chưa được khai thác tối đa giá trị sử 
dụng trong các góc chơi.
 Giáo viên chủ nhiệm lớp do tuổi đời và tuổi nghề còn trẻ nên chưa có nhiều 
kinh nghiệm trong việc lên kế hoạch chăm sóc giáo dục trẻ.
 Đầu năm học, việc tạo các góc mở trong lớp tôi đã gây được sự chú ý của 
trẻ, song các đồ dùng ở các góc chưa thực sự phong phú, chưa được thay đổi theo 
từng chủ đề dẫn đến việc trẻ chơi ở trong góc nhanh bị nhàm chán, ít hứng thú nên 
không phát huy được tính tích cực trong nhận thức của trẻ.
 Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã đưa ra một số hình thức tạo các góc mở trong 
lớp như sau để giúp trẻ mẫu giáo lớn phát triển nhận thức một cách tích cực.
 { 6/22 J Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 Ảnh minh họa 1
 Ngoài góc sản phẩm ngoài hành lang ra thì trong lớp cô cũng để một góc bé 
khéo tay để khi trẻ chơi góc xong sẽ để sản phẩm của mình lên đó. Các khung treo 
tranh cô thiết kế như những khung ảnh bắt mắt trẻ tạo điểm nhấn cho góc, ngoài ra 
có móc treo rời giúp trẻ dễ dàng treo sản phẩm lên và cả một kệ 3 tầng gắn liền vào 
tường để trưng bày sản phẩm nặn, hay các sản phẩm làm từ vật liệu mở, vật liệu từ 
thiên nhiên khác
 Ảnh minh họa 2
Nội qui góc tạo hình là một bảng kích cỡ khổ A3, dùng để hướng dẫn trẻ cách chơi 
ở góc tạo hình sao cho đúng và không nên có những hành động sai trái.
 Ví dụ: Khi chơi ở góc con phải có thái độ thân thiện với các bạn, không xé 
 { 8/22 I Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 Ảnh minh họa 3
 Ảnh minh họa 4
 Ngoài ra trẻ còn được tham gia chơi với các trò chơi khác mà cô thiết kế như 
làm thẻ chữ, học chữ qua tranh và đặc biệt là tranh chữ rời cô làm từ que kem, trò 
chơi này vừa giúp trẻ học chữ cái vừa củng cố khả năng tạo hình cho trẻ.
 10/22 Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 Ảnh minh họa 7
Điều thú vị với các bạn nhỏ lớp tôi đó là tôi đã làm cho chúng những cuốn sách 
truyện, hay sách về các chủ đề, nội dung của sách được tôi sử dụng gai dính để gắn 
và tách vì thế khi chơi chúng có thể tự làm cuốn sách đó theo suy nghĩ của mình và 
tự kể lại hay giới thiệu với bạn bè về cuốn sách mà mình vừa làm được
 Ảnh minh họa 8
3.2.3. Kết quả
 Sau khi tạo môi trường góc mở cho góc văn học và làm quen chữ viết, tôi 
nhận thấy trẻ chơi rất say mê và hào hứng ở các góc này. Không chỉ được chơi một 
cách sáng tạo như ở trò “ghép tranh chữ” trẻ còn được thi đua nhau tìm chữ sao cho 
đúng và nhanh. Bên cạnh đó, trẻ cũng được hòa mình vào thế giới cổ tích cùng với 
những câu chuyện đã được nghe cô kể vì trẻ được tập kể chuyện, nhìn hình ảnh đọc 
thơ... Chính những kết quả trên đã cho thấy trẻ được kích thích phát triển nhận thức 
tích cực.
3.3. Biện pháp tạo góc mở cho góc gia đình, bán hàng
 I 12/22 I Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 Ảnh minh họa 10
 Nội qui góc gia đình, bán hàng cũng tương tự như góc tạo hình.
3.3.3. Kết quả:
 Sau khi tạo môi trường mở cho góc gia đình, bán hàng tôi nhận thấy trẻ rất 
thích chơi ở góc này. Trẻ có kỹ năng hơn về nội trợ trong gia đình, có hiểu biết về 
các chất dinh dưỡng do được chơi thường xuyên. Về nhà, bố mẹ trẻ khen là con họ 
trở nên đảm đanng hơn, đòi mẹ nhặt rau... hiểu biết nhiều về các chất dinh dưỡng 
trong bữa cơm gia đình. Đặc biệt là trong khi chơi, các bé còn phát huy khả năng tư 
duy và so sánh khi chọn cho đúng nhóm chất hay chọn cho đủ 4 nhóm chất đưa vào 
mâm cơm gia đình. Qua đó, trẻ đã phát triển nhận thức một cách tích cực.
3.4. Biện pháp tạo môi trường mở cho góc toán:
3.4.1. Lý do chọn hoạt động:
 Ngoài những giờ hoạt động chung, với môn “Bé làm quen với toán” thì trẻ 
ít có cơ hội được tìm tòi khám phá để thỏa mãn tính tò mò, ham hiểu biết của trẻ. Vì 
vậy tôi đã tạo cho trẻ một góc chơi để trẻ phát huy trí thông minh, sự nhanh nhạy và 
ham học hỏi ở trẻ.
3.4.2. Cách thực hiện:
 Với mảng tường rộng, tôi đã thiết kế làm nhiều mảng để đặc trưng cho nội 
dung bé học toán. Tôi thiết kế các ô hình bằng meca để trẻ có thể gài số lượng đồ 
dùng phù hợp với chủ đề. Ở mảng chơi này trẻ sẽ được cắt, vẽ những hình ảnh ứng 
với số lượng trẻ đã được học trên lớp phù hợp với chủ đề rồi gài vào ngăn tủ được 
tạo nên từ miếng mica trong nhỏ (Ảnh minh họa 11).
 { 14/22 I Một số hình thức tạo môi trường góc mở giúp phát triển tính tích cực cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
 Ảnh minh họa 13
 Nội qui góc toán cũng tương tự như góc tạo hình.
3.4.3. Kết quả
 Sau khi tạo môi trường góc mở cho góc toán tôi nhận thấy nhiều trẻ thích 
chơi ở góc này. Chơi ở góc này trẻ được củng cố nhiều hơn về kiến thức toán trẻ 
được học trên lớp, trẻ tính nhanh hơn, có kỹ năng học mà chơi chơi mà học. Thậm 
chí mỗi ngày đến lớp trẻ đều mau chóng chọn góc chơi này để được tư duy nhiều 
hơn.
3.5. Biện pháp tạo môi trường mở cho góc “Bé tập làm thợ xây”
3.5.1. Lý do chọn hoạt động
 Khác với một số góc chơi khác, góc xây dựng cũng thu hút không ít trẻ, đặc 
biệt là những trẻ nam. Ở góc chơi này giúp trẻ phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo 
nên tôi nghĩ phải làm sao cũng nổi bật và trẻ luôn được tương tác với nó.
3.5.2. Cách thực hiện
 Ở góc chơi này trên mảng tường tôi tạo ra một bức tranh thật gần gũi với trẻ 
xuyên suốt các chủ đề bằng chất liệu mầu dạ. Mỗi tháng dựa vào kế hoạch giáo dục 
trẻ mà tôi sẽ tạo những đồ dùng để trẻ được thỏa sức sáng tạo theo ý tưởng của mình. 
Những đồ dùng mà tôi làm ra hầu hết đều được tôi tận dụng từ các nguyên liệu tận 
dụng như vỏ hộp, chai, giấy bìa, que kem, hay xin những mảnh gỗ thừa từ các xưởng 
mộc gần nhà.................................................
 I 16/22 I